Gerçek Haberin Kalbini Okuyan Portal

2021’e damga vuranlar: varyantlar, aşılar ve iklim krizi

0 2

İşte Hürriyet Dış Haberler takımı olarak 2021’den seçtiklerimiz…

YILIN AKTÖRLERİ

Delta, Omikron, aşılar, ilaçlar

DÜNYA 2022’ye de pandemi gölgesinde girerken, aşılar ve COVID-19’un yeni varyantları 2021’in yeni normali oluverdi. Başta kuşkuyla yaklaşılan aşılar, yerini güçlendirme dozlarına ve hatta dördüncü doz aşıya bıraktı. COVID-19 virüsü, bilhassa aşılamanın düşük olduğu fakir ülkelerde mutasyona uğrayıp daha bulaşıcı hale geldi. Hindistan kökenli Delta’yı, Güney Afrika kökenli Omikron takip etti. Dünyada koronavirüse bağlı kayda geçen can kaybı 5.5 milyona, olaylar ise 290 milyona dayandı. Koronaya karşı yeni ilaçlar geliştirilirken, herkesin ortak dileği: salgının 2022’de sona ermesi.

YILIN OLAYI

Amerika çekildi, Taliban geldi

ABD’de iktidara gelen Joe Biden idaresi, eski Lider Trump’ın Taliban ile yaptığı Afganistan’dan asker çekme planına sadık kaldı. ABD çekildikçe, Batı güdümündeki Afgan idaresi direnemedi, Taliban kısa bir müddette ülkeye hâkim oldu. Taliban 15 Ağustos’ta başşehir Kabil’i denetim altına alınca, Batılı ülkelerle çalışan binlerce Afgan, ülkeden kaçmak için Kabil havalimanına atak etti. Tahliye uçuşları trajik imgelere sahne oldu. Dünya genelinde 2.6 milyon kayıtlı Afgan mülteci bulunurken, Ağustos 2021’de Taliban’ın idaresi ele geçirmesinin akabinde bu sayının 500 bin kadar arttığı iddia ediliyor.

YILIN İLHAM VERENLERİ

Sokağa çıkan Afgan bayanlar

2021’de onca kriz ve felakete karşın, Taliban rejimine karşı sokağa dökülen cesaretli Afgan bayanları umut oldu. 1996-2001 yılları ortasındaki 1’nci Taliban rejimi sırasında pek çok haklarından yoksun kalan bayanlar, ABD’nin ülkeyi işgali ve sivil idare denemeleri sonrası birçok hakkını geri kazanmıştı. Taliban, yeni hükümette bayanların üst seviye vazifelerde yer almasına müsaade verilmeyeceğini açıklayınca da Afgan bayanları sokaklara döküldü. Afgan bayanları, canlarını riske atma değerine ortada hareketlere devam ediyor.

YILIN ACILAR ZİNCİRİ

Tabiat insanları uyardı

2021 global ısınmanın yol açtığı iklim değişikliği kaynaklı felaketler açısından da derin izler bıraktı. Türkiye, Yunanistan, İspanya, ABD, Kanada, Sibirya günlerce süren orman yangınlarına sahne oldu. Temmuzda Batı Avrupa’da tesirli olan şiddetli sel ve toprak kaymalarında en az 229 kişi ömrünü yitirdi. Ağustos sonunda da ABD’nin doğusunu vuran Ida Kasırgası’nda en az 45 kişi öldü. Global iklim krizinin aşılması için İskoçya’nın Glasgow kentinde yapılan BM İklim Zirvesi’nin sonuçları ise birçok iklim aktivistini mutlu etmedi.

YILIN YENİLİĞİ

Metaverse âlemi

Bugünün iki boyutlu internetinin üç boyutlu karşılığı olan ‘metaverse’ kavramı hayatımıza girdi. Metaverse,  kullanıcılarına kendileri için bir konut inşa edip dünyanın farklı kentlerinden arkadaşlarını burada ağırlayabileceği, artırılmış gerçeklik ile fizikî dünya ve sanal kozmosu birleştirebileceği yeni bir dünya sunuyor. Facebook’un bağlı olduğu şirketler kümesi ‘Meta’, Metaverse için yılda 10 milyar dolar yatırım açıkladı. Coca-Cola, Gucci, Nike ve Adidas üzere markalar ise sanal dünyada eser satmaya başladı.

YILIN KAOSU

Ağustos ayında binlerce kişi Taliban’dan kaçmak için Kabil havalimanına atak edince şoke edici imgeler yaşandı. ABD askeri uçaklarının iniş kadrolarına gizlenen birtakım Afganlar düşerek öldü.

?

Kabil’de Taliban’dan kaçmaya çalışan birtakım aileler çocuklarını ABD askerlerine verdi.

20 yıl sonra Taliban, Afganistan’da yine denetimi sağladı. Taliban milisleri silahlarıyla cümbüş parklarına gidince tuhaf imgeler ortaya çıktı.

YILIN UNUTULMAZI

Trump yanlıları Kongre’yi bastı

DEMOKRASİNİN kalelerinden ABD, 2021’e dünyayı hayrete düşüren bir hadiseyle girdi. 3 Kasım 2020 başkanlık seçimleri’ni Demokrat rakibi Joe Biden’a kaybeden periyodun ABD Lideri Donald Trump, hile yapıldığını savundu. Trump, toplumsal medyadan taraftarlarını 6 Ocak’ta Başkan’ı belirleyen Seçiciler Kurulu’nun ABD Kongre binası Capitol’de oy sayımı oturumuna yönlendirdi. Twitter’dan destekçilerine o gün Capitol’de toplanma daveti yaptı. On binlerce Trump destekçisi Kongre’yi bastı. Baskında 1’i polis 5 kişi öldü. Olaylar denetim altına alınsa da geriye tarihe geçecek imgeler kaldı.

YILIN BİTMEYEN DRAMI

Umuda yolculuk çok sayıda can aldı

HAFİFLEYEN korona önlemlerinin tesiriyle 2021, mülteci geçişlerinin ve buna paralel trajedilerin arttığı bir yıl oldu. Birleşmiş Milletler’e nazaran, yıl boyunca Afrika’dan Avrupa’ya ulaşmayı deneyen en az 1600 kişi Akdeniz’de ömrünü yitirdi. Ağustosta Taliban’ın Afganistan’da idaresi ele geçirmesiyle yeni bir mülteci dalgası başladı. Yılın sonlarına yanlışsız Fransa ve İngiltere ortasındaki Manş Denizi yeni sıcak nokta haline geldi. AB ile kriz yaşayan Belarus’un Kuzey Iraklı mültecileri Litvanya ve Polonya hududuna yığması da yeni dramlara neden oldu.

YILIN KAZASI

Ever Given Süveyş’i tıkadı

PANDEMİ nedeniyle neredeyse bir yıl kapalı kalan global iktisadın süratli toparlanma umudu daha birinci çeyrekte Süveyş Kanalı’na takıldı. 23 Mart’ta 400 metrelik kargo gemisi Ever Given, kanalda sıkışıp kalınca gemi trafiği altı gün boyunca durdu. Petrolden mobilyaya pandemi sonrası acil gereksinim duyulan milyarlarca dolar kıymetinde mal ne Avrupa istikametinden Asya’ya ne de aykırı istikamette taşınamadı. Kazanın global ticarete 10 milyar dolar, Kanal idaresine ise 900 milyon dolar ziyan verdiği kestirim edilirken tazminat görüşmeleri hala sürüyor.

Ever Given gemisinin Süveyş Kanalı’nda karaya oturması tedarik zincirinde zahmetlere yol açtı.

YILIN DEVİR-TESLİMİ

Merkel gitti Scholz geldi

AVRUPA Birliği’nin en güçlü ülkesi Almanya, 2021 yılında tarihi bir iktidar değişimine sahne oldu. Ülkede 16 yıldır şansölyelik misyonunu yürüten Angela Merkel, 22 Kasım 2005’te oturduğu başbakanlık makamına veda etti. Merkel, 26 Eylül seçimlerinde tekrar aday olmama kararı almıştı. Merkel’in yerine Armin Laschet ile seçime giren CDU/CSU ittifakı bu seçimlerde Toplumsal Demokrat Parti’nin (SPD) akabinde ikinci oldu. Yeni koalisyon hükümeti, SPD üyesi Olaf Scholz başbakanlığında, SPD, Yeşiller ve liberal Hür Demokrat Parti (FDP) ortasında kuruldu. Merkel de misyonunu 8 Aralık’ta Scholz’a devretti. 

YILIN ŞOK İMAJLARI

Krematoryumlar ölümlere yetişemedi

Pandemi kâbusu 2021’de de devam ederken, korona ile savaşta en çok zorlanan ülkelerin başında Hindistan geldi. Aşılama oranının yüksekliğine rağmen bahar ayları boyunca hadiseler peş peşe rekor kırarak 4 milyon sonuna dayandı. Bir günde koronavirüse bağlı hayatını kaybeden kişi sayısı 5 binleri bulunca da krematoryumların kapasitesi dahi aşıldı. Cenazelerin ulu orta yakıldığı imgeler, salgının en ürpertici karelerini oluşturdu.

YILIN YARIŞI

Zenginler uzay için yarıştı

m UZAYA gitme yarışı, Soğuk Savaş yıllarının akabinde tahminen de en çok 2021’de konuşuldu. Dünyanın harika zenginleri bu sene uzayı da rekabet alanlarına ekledi. 11 Temmuz’da Virgin Galactic’in kurucusu Richard Branson, “kendi gemisiyle uzaya giden birinci sivil” unvanını kazandı. 20 Temmuzda da Amazon’un kurucusu Jeff Bezos, uzay şirketi Blue Origin ile atmosferin dışına çıktı. Tesla ve SpaceX’in kurucusu Elon Musk ise Eylül ayında mürettabatının tamamı sivillerden oluşan bir roketi uzaya fırlatarak yarışa katıldı. Fakat çok yüksek maliyetli bu yarış, “Bu kaynak dünyanın büyük sıkıntılarını çözmek için kullanılamaz mıydı” sorusunu da beraberinde getirdi.

YILIN KIRIK KALBİ

Kraliçe Elizabeth’in yası

İNGİLTERE’nin 95 yaşındaki kraliçesi 2’nci Elizabeth, 2021 yılını pek de yeterli hatırlamayacak isimlerin başında geliyor. İngiltere Kraliçesi, geçen sene aileden ayrılan torunu Prens Harry ile eşi Meghan Markle’ın, İngiliz kraliyetini ırkçılıkla itham ettiği Oprah Winfrey röportajını göğüsledikten çabucak sonra, Nisan ayında 74 yıllık eşi Prens Philip’i kaybetti. Sıhhat problemleri nedeniyle birçok aktifliği iptal eden Kraliçe, yılı kapatırken bir de suikast teşebbüsüyle yüz yüze geldi.

YILIN EĞİLİMİ

Ortadoğu’da olağanlaşma

2021, diplomasi açısından Ortadoğu’da olağanlaşma adımlarının sürat kazandığı bir periyot oldu. Arap ülkelerinin 2020’nin son çeyreğinde başlayan İsrail ile olağanlaşma teşebbüsü 2021 ‘de de sürdü. Mısır, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Sudan ve Fas, İsrail ile olağanlaşma süreci kapsamında bu ülkeyle işbirliği muahedesi imzaladı. Türkiye de, BAE, Mısır ve Ermenistan ile olağanlaşma tarafında adımlar attı.

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.