Gerçek Haberin Kalbini Okuyan Portal

Her 7 dakika bir yaşanıyor, sanal dünya karıştı! Metaverse’de taciz skandalı…

0 15

Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –  Kanadalı Chanelle Siggens isimli bayan geçtiğimiz günlerde VR başlık kullanarak oyun oynadığı sırada diğer bir oyuncu tarafından kelamlı ve fiziki olarak taciz edildi. Siggens yaşanan bu olay üzerine oyuncuyu uyardı. Chanelle Siggens’i taciz eden oyuncu ise ikazlara kulak asmayarak tacizi sürdürmeye devam etti ve “İstediğimi yapacağım” dedi. Bir mühlet sonra tacizci oyuncu Siggens’in yanından uzaklaştı. Yaşanan bu olay Metaverse ve sanal gerçeklik ile birlikte siber dünyada hali hazırda önemli bir sorun olan siber zorbalığın tehlikeli boyutlara ulaşacağı konusunda tasa yaratıyor. Yapılan araştırmalara nazaran, sanal gerçeklik temelli oyunlarda her 7 dakikada bir oyuncuları rahatsız eden ihlâller yaşanıyor.

Marmara Üniversitesi Bağlantı Fakültesi Görsel İrtibat Tasarımı Anabilim Kolu Lideri Doç. Dr. Ali Murat Kırık, Metaverse kozmosuna geçişin süratli olduğunu belirtti ve bu hususta türel düzenlemelerin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Kırık, “Yasa yapıcıları epeyce sıkıntı günler bekliyor” dedi.

İstanbul Ticaret Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve Bağlantı Kısmı’ndan Doç. Dr. Nihal Kocabay Şener ise Metaverse ile birlikte hali hazırda fazlaca olan lisan, din, ırk ve cinsiyet ayrımı üzere hususların sanal cihanda de artış göstereceğini vurguladı. 

‘YENİ OLDUĞU İÇİN İSTİSMARA AÇIK’

Teknoloji devlerinin arka arda gelen Metaverse ataklarının yarattığı tesir sürüyor. Hayatımıza çok süratli giren bu kavram yeni güvenlik ihlâllerine de kapı araladı. Metaverse’de işlenebilecek hatalara karşı şu an için yapılabilecek tek şey ise bu temelde kullanılan uygulamalar üzerinden şikâyet bildirimi yapmak.

Metaverse dünyasında yapılan ihlaller ve işlenen hatalar, günümüzde yaşanan siber zorbalıktan daha tehlikeli olabilir. Zira sanal gerçeklik, insanları dijital dünyadaki yaşadıkları tecrübesi gerçek dünyadaki üzere hissetmelerini sağlıyor. Chanelle Siggens, yaşadığı taciz olayı ile ilgili “Birisi taciz ettiğinde zihniniz bunun gerçek dünyada olduğunu düşünmeniz için sizi kandırıyor” sözlerini kullandı.

Doç. Dr. Ali Murat Kırık, Metaverse teknolojisinin şimdi çok yeni olduğunu ve düzenlemelerin yaşanacak ihlaller ve cürümlere nazaran yapılacağını belirterek, “Bu teknolojinin daima olumlu taraflarını konuştuğumuz bu günlerde buz dağının görünmeyen tarafını da göz gerisi etmemek gerekiyor. Kullanıcıların avatarları aracılığıyla sanal gerçeklik kainatına giriş sağlaması ister istemez gerçek hayatın da sanala kaymasına sebep oldu ve bu durum gerçek hayatın sanal dünyaya taşınmasına kapı araladı. Lakin unutmamak gerekir ki sanal dünyada işlenen hata da gerçektir. Hakikaten Dijital Nefretle Gayret Merkezi’nin dataları bu görüşü güçlendiriyor. Tanınan bir sanal gerçeklik oyunu olan VRChat’te, her 7 dakikada bir kişi haklarını ihlâl eden bir olayın meydana gelmesi sanal gerçeklik evrenlerinde cürüm oranının ne kadar önemli boyutlara ulaştığını gözler önüne seriyor” formunda konuştu.

Doç. Dr. Nihal Kocabay Şener, hali hazırda toplumsal medyada gerçekleşen çok sayıda siber zorbalık ve cürüm bahisli olay yaşandığını belirtti ve Metaverse dünyasında da bu mevzuda çok sayıda olayın yaşanacağını kestirim ettiğini söyledi. Şener, “Toplumsal medyadan da bildiğimiz üzere sanal dünya içinde dijital şiddet barındırıyor. Bayanlar ve çocuklar başta olmak üzere daha pek çok kişi ve küme bu şiddete maruz kalıyor. BM ‘Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Siber Şiddet – Dünya Geneli Acil Hareket Çağrısı’ raporu bayanların erkeklere nazaran 27 kat daha fazla dijital şiddete maruz bırakıldığını söylüyor” dedi.

“Metaverse’de karşılaştıklarımız ve karşılaşacaklarımız bugün toplumsal medyada yaşananın artmış hali olacak üzere duruyor” diyen Şener, “Konuyu biraz daha kapsamlı olarak ele alırsak risk altında olanlar yalnızca cinsiyet temelli değil. Evet, cinsiyet temellilik başta gelen bir faktör lakin öbür ayrımcılık çeşitlerinin de yaşanacağını göz önünde bulundurmalıyız. Irk ayrımcılığı, engellilere yönelik ayrımcılıklar, daha kapsayıcı bir tabir ile kırılgan kümelere karşı ayrımcılıklar Metaverse’de ne yazık ki bizi bekliyor” diye konuştu.

Metaverse dünyasındaki kullanıcı sayısının her dakika arttığını vurgulayan Ali Murat Kırık ise, yaşanan ihlallerin şahsî bilgilerin korunması konusunda da risk yarattığını söyledi. Kırık, “Şu an satılan yerler ve öbür dijital varlıkların fiyatlarındaki kısmi düşüşler bu kozmosları cazip kılarak iştiraki artırmayı amaçlıyor. Bu durum ister istemez bu dünyadaki siber zorbalığı artıracaktır. Ayrıyeten bu sanal evrenlerdeki güvenlik açıklarının ferdî bilgileri ele geçirme noktasında büyük bir tehdit oluşturduğunun da unutulmaması gerekiyor. Sanal gerçeklik dünyası Metaverse’de kullanıcıların temkinli yer alması son derece değerli. Sanal arkadaşlıklar konusunda gerçek hayattaki üzere davranmak çok yanlış. Şu an için bunun ötesinde alınacak hiçbir önlem bulunmuyor. Şimdi yesyeni bir teknolojiden bahsettiğimiz için kimi şeyleri yaşayarak görmek ve buna nazaran önlemler almak gerekecek” uyarılarında bulundu.

‘HUKUK VE ŞİRKETLER EL ELE VERMELİ’

Metaverse cihanında yaşanan siber zorbalık ve cürümlere karşı dünyanın önde gelen şirketleri de çalışmalarını sürdürüyor. Kısa mühlet evvel sahibi olduğu Facebook şirketinin ismini Meta olarak değiştiren Mark Zuckerberg, husus hakkında tehlikenin farkında olduklarını belirtti ve kaideleri daha güzel hale getireceklerine kelam verdi.

Ali Murat Kırık ise bahis hakkında şirketlerin muhakkak çalışmalar yürüttüğünü ve kullanıcıların güvenliklerini sağlayacaklarını temin edici açıklamalar yaptığını söyledi. Kırık, “Mark Zuckerberg’in Meta şirketi kullanıcıların sanal kainatta güvenliğini ön planda tuttuğunu temin ediyor ve bu bahiste kontrollerinin hiç durmadığını söylüyor. Meta sözcüsü Kristina Milian bilhassa güvenlik ismine her türlü adımı attıklarını her seferinde söylüyor. Kullanıcılara daima izlendiklerinin hatırlatılacağını söyleyen Milian böylece kullanıcıların otokontrole düzeneği geliştireceğini düşünüyor” diye konuştu.

Nihal Kocabay Şener, bahis hakkında şu an için tek tahlil olan raporlama formülünün ne derece tesirli olduğunun bilinmediğini belirtti. Şener, “Meta’nın kendi Metaverse’ü olan Horizon’u tanıttığı 2021 Ekim sonunda yayınlanan görüntüsünde mahremiyet ve güvenlik konusuna bilhassa vurgu yapıyordu. Bu iki bahsin değerine dikkat çekiyor ve çalışmalar yaptıklarını açıklıyor. Fakat bunu nasıl yapabilecek? Halihazırda sahibi olduğu toplumsal paylaşım ağlarında bunu yapabiliyor mu ki? Öbür yandan tekrar o görüntüde değinilen bir öteki bahis da kapsayıcılık konusuydu. Nasıl kapsayıcı olunabilecek?” sorularını sordu.

“Yani avatarınızı seçerken farklı seçeneklerin olması kapsayıcılığı oluşturmuyor. Oluşturduğunuz avatarla o cihanda rahat bir biçimde var olabilecek misiniz? Sorun bu” diyen Şener, bayan olarak dijital şiddete uğruyorsanız ya da seçtiğiniz avatarın deri renginden ötürü ayrımcılık yaşıyorsanız kapsayıcılık sorununun çözülmemiş olduğunu vurguladı. Doç. Dr. Nihal Kocabay Şener, “Şirketler, bugün toplumsal paylaşım ağlarında da bu mevzulara ait ‘önlem’ler alıyorlar, hem de çok uzun vakittir. Fakat ne yazık ki bu sorun hâlâ sürüyor. Tedbirler tahlile ulaşmıyor” tabirlerini kullandı.

Sanal ortamda da caydırıcılığın çok değerli olduğunu belirten Ali Murat Kırık, şirketlerin, bayanlar ve çocukların da bu mecraların kullanıcıları olduğunu düşünerek belli tedbirler almaları gerektiğinin üzerinde durdu. Kırık, hususla ilgili “Sanal kainatta yapılan hak ihllleri kapsamında kullanıcıların periyodik olarak yasaklanması, ihtarlar verilmesi ve bu ihlâller devam ederse hesaplarının devre dışı bırakılması da alınacak tedbirler ortasında olmalı” dedi. Doç. Dr. Ali Murat Kırık bu hususta önlemlerin bir an evvel alınmasının kıymetli olduğunu belirterek hukuk yapıcıların ve özel şirketlerin el ele çalışması gerektiğini söyledi.

Nihal Kocabay Şener, şirketlerin bu şekil durumlarla çaba etmesi için birtakım prosedürlerin olduğunu belirtirken ihlâl ve cürümlerin önüne lakin siber zorbalık, siber şiddet üzere kavramlara ait eğitimler ile kökten tahlile ulaşacağının altını çizdi. Şener ayrıyeten, şirketlerin de bu bahiste farkındalık oluşturması gerektiğini söyledi. Doç.Dr. Nihal Kocabay Şener, “Metaverse için de toplumsal medya için de reklam kıymetli bir gelir kaynağı. Büyük markaların içinde yer aldığı birtakım markalar, daha evvel Facebook’ta yer alan nefret telaffuzlarını protesto etmek için #StopHateforProfit sloganıyla bir kampanya yaptılar ve toplumsal medya reklamlarını durdurdular. Yani Metaverse şirketlerinin üzerinde başka şirketler de ayrımcılık aykırılığı üzerine baskı oluşturabilir” dedi. 

‘YASA YAPICILARIN İŞİ ÇOK ZOR’

Metaverse kavramı hayatımıza çok süratli biçimde girdi ve günlük hayatta kapladığı yer her geçen gün artıyor. Bu durum yeni risk ve tehditlerin ortaya çıkmasına sebep oluyor. Bu manada yasa yapıcılar da sanal dünyanın suratına yetişmekte zorlanıyor. Gerçek hayatta uygulanan maddelerin sanal dünyada uygulanmasının ütopik olacağını belirten Kırık, “İnternet ve toplumsal medya açısından bakıldığında dahi birçok yasal düzenleme eksiklikleri mevcut. Birinci evvel bu alanlarda düzenlemelerin nasıl yapılacağı tahlile kavuşmalı. Sanal dünyada yani Metaverse dünyasında yapılacak düzenlemeler için şirketlerin ve yasa yapıcıların iş birliği yapması koşul. Yoksa yasalar yalnızca kağıt üzerinde kalır” şeklinde konuştu.

Metaverse dünyasında içerik üreticilerinin de kimi problemler yaşama ihtimali olduğunu belirten Kırık, “Sanal gerçeklik evrenlerinde telif hakkı ihlâlini denetlemek sıkıntı olacağından, meta data deposu içerik sahipleri için de problemler oluşturabilir. Birçok lisans kontratı bu tıp forumlarda lisanslı içeriğin kullanımını düşünmemiş olabileceğinden, içerik lisans sahiplerinin meta bilgi deposundaki lisanslı içeriği kullanma haklarına sahip olduklarından emin olmak için lisans mukavelelerini dikkatli bir biçimde gözden geçirmeleri gerekiyor” dedi.

Ülkelerin de bu mevzularda tedbir almaya çalıştığını belirten Ali Murat Kırık, Avrupa’da bu mevzuda izlenen yol üzerinden örnek verdi. Kırık, “Genel Bilgi Müdafaa Yönetmeliği (GDPR – General Veri Protection Regulation) Avrupa genelinde vatandaşlarının şahsî datalarını muhafazaya yönelik oluşturulmuş olsa da sanal gerçeklik evrenlerinde ferdî bilgilerin korunması ismine kâfi olduğunu söyleyebilmek pek de mümkün değil. Yani bu güzel bir başlangıç olsa da şimdi tam bir tahlil değil” bilgisini verdi.

Ali Murat Kırık, yasa yapıcıların sanal dünyanın suratına yetişmede zorluklar yaşayacağını belirterek, “Metaverse büyük umut vaat ediyor ve harikulâde bir iş fırsatı sunuyor olsa da gerçek şu ki yasa ve düzenleyicileri ise epeyce sıkıntı günler bekliyor” şeklinde konuştu.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.