Gerçek Haberin Kalbini Okuyan Portal

İnsanlardan bir farkı yok, kanıtlandı… Gerilim altındayken çığlık atıyorlar!

0 0

Gülşah Karaman / Milliyet.com.tr – Tıpkı beşerler üzere bitkilerin de susuz kaldıklarında yahut fizikî olarak bir ziyan gördüklerinde hissettikleri acıyı duyulabilir bir biçimde seslendirebildikleri ortaya çıktı Çevresel etkenler bilhassa global ısınma, bitkilerde sıcaklık gerilimi, su gerilimi, tuz gerilimi üzere gerilimlere yol açtı.

Günümüzde bu bahisle ilgili yapılan birçok bilimsel araştırma da var. Araştırmalardan en dikkat alımlı olanı İsrail’deki Tel Aviv Üniversitesi’nden bitki bilimci Itzhak Khait ve grubuna ilişkin. Araştırmacılar bitkilerin hissettikleri acıyı sesli bir halde dışa vurup vurmadığını test etmek için farklı bir metoda imza attı. Takım, bitkilerin 10 santimetre uzağına ultrasonik sesleri algılayabilen mikrofonlar yerleştirdi. Daha sonra bitkilerin bir kısmını sulamayı bırakıp, bir kısmının da saplarını kesti. Araştırmacılar bunun sonucunda susuz kalan bitkilerin, sapı kesilen bitkilerden daha yüksek sesler çıkardığını buldu. Bilim insanları, bu seslerin insan kulağının duyamayacağı aralıkta olduğunu söyleyerek ‘gerilim kaynaklı çığlıklar‘ olarak isimlendirdi. 

Genetik ve Biyomühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Turanbitkilerin gerilim altındayken nasıl reaksiyon verdiğine yönelik çalışmalarının ayrıntılarını paylaştı.


‘BİTKİLER DE BEŞERLER ÜZERE REAKSİYON VERİYOR’

Yapılan çalışmalar, bitkilerin de tıpkı beşerler üzere gerilim şartlarına karşı farklı sistemler geliştirdiğini gösterdi. İnsanlarda kan şekeri düştüğü vakit açlık hissedilmesine, kaygı anında adrenalin salgılanmasına benzeri formda bitkilerde de gerilim şartlarında prolin ölçüsü, karbonhidrat ölçüsünün arttığını ve birtakım hormanların artışına bağlı birikme gerçekleştiğini söyleyen Prof. Dr. Metin Turan, “Bunlar üzere metabolik değişikliklerin akabinde iyon yük yoğunluğu ve elektrostatik istikrar değişiyor” diye konuştu.

Bilhassa global ısınma ve iklim değişikliğine bağlı olarak ekolojik şartların değişmesi, bitkisel üretimde farklı meselelerin ortaya çıkmasına neden oldu. Metin Turan, “Bu problemlerden en değerlileri abiyotik bir gerilim olan kuraklık gerilimi ve tahlili güç biyotik bir gerilim olan ziyanlı böceklerdir” dedi.

GERİLİME GİRDİKLERİNDE YÜKSEK FREKANSLI SES DALGALARI YAYILIYOR

Bitkilerin gerilime girdiğinde nasıl belirtiler verdiğini açıklayan Prof. Dr. Metin Turan, “Bitkiler fizikî yaralanmalarda ve gerilim şartlarında yüksek güçlü ve düşük frekanslı (20-100 kHz) ses dalgaları oluşturuyor” bilgisini verdi. Bunun temel nedeninin ise fotosentetik etkinlikteki değişimler olduğunu vurguladı.

Yapılan ölçümler bitki çeşitlerine ve gerilimin çeşitliliğine nazaran değişip, ses dalgalarındaki frekansa yansıyor. Turan, “Gerilime girmeyen bitkilerde düşük frekans bedelleri elde ediliyor ve bu frekansı yalnızca etraf ve birbirleriyle bağlantıda kullanıyorlar. Lakin gerilim şartlarında ortam sıcaklığı, ışık hassaslığına bağlı olarak ses düzeyleri değişim gösteriyor” diyor.

BİTKİLERİN GERİLİME GİRMESİNİ ETKİLEYEN İKİ FAKTÖR BULUNUYOR

Prof. Dr. Metin Turan bitkilerin gerilime girmesine neden olan iki faktöre değindi. Turan, “Biyotik faktörler, mikroorganizmaların (mantar, bakteri ve virüs) enfeksiyonu ve ziyanlı hayvanların akınları sonucu oluşan gerilim faktörleridir. Abiyotik faktörler ise susuzluk, sıcaklık, tuzluluk, radyasyon, kimyasallar, hava kirliliği, su kirliliği, manyetik ve elektriksel alanlar üzere etraf faktörleridir” diye açıkladı.

‘SES DALGALARI GELECEKTE BİTKİLERİN SIHHATİ İÇİN KULLANILABİLİR’

Bitkilerin ses dalgaları yaymaları, bilim insanlarını diğer araştırmalara da yönlendirdi. Tüm dünyada yaşanan bitkisel üretimdeki sıkıntıların tahlilinde ses dalgalarının kullanımıyla üretimde meydana gelen azalmaların önüne geçilebileceğini vurgulayan Metin Turan, “Bitkiler biyotik ve abiyotik gerilim karşısında savunma sistemi olarak birtakım enzim, hormon ve iyonik bileşikleri (prolin, indol asetik asit, absisik asit, etilen hormonu, jasmonik asit, salisilik asit, ROS, vb) salgılar yahut biriktirirler. Tıpkı insanlardaki aşı üzere bedende antikor oluşturulmasına benzeri biçimde, farklı frekanslarla bu tanımlamalar yapılarak bitkilerin bu olumsuz şartlara karşı savunma sistemi yaratması sağlanabilir. Her bitki için farklı bir ses dalgasının gücü, müddeti, frekansı ayarlanmakta olup, uygulamalar sonucunda gerilim şartlarına karşı bitkiler uyarılabilir” açıklamasında bulundu.

RANDIMANIN ARTMASINI SAĞLAR MI?

Ses dalgaları bitkilerde nasıl bir değişikliğe yol açıyor? Randımanın artmasını sağlıyor mu? Prof. Dr. Metin Turan, ses dalgalarının günümüzde topraksız tarımda yapılan çalışmalarda bilhassa yeni bir trend olan dikey tarım uygulamalarında kullanılabileceğini söyledi. Turan, “Hem patojenlerin olumsuz tesirlerinin giderilmesi hem de besin alım aktifliğinin artmasına bağlı olarak değerli randıman farklılıkları yaratılıyor” dedi.

GELECEĞİN EN DEĞERLİ MEVZULARINDAN BİRİ OLACAK

Ses dalgalarının bitki muhafaza çalışmaları açısından denetim edilme potansiyelinin hayli yüksek ve geleceğin değerli hususlarından biri olduğunu lisana getiren Metin Turan, Düşük frekanslı ultra ses dalgası, birçok biyolojik değişime yol açarak etraf ve ekolojiye ziyan vermeden patojen böcek ve zararlıların denetimini sağlayabiliyor” ayrıntısını paylaştı. 

Burada kıymetli olan konunun, uygulanacak organizmaların güzel karakterize edilmesi, ses dalgasının frekansı, gücü (dB, desibel değeri) ve müddetinin yeterli optimize edilmesi olduğunu söyleyen Turan, “Ses dalgasının şiddeti artınca hücre içinde çekirdek zarına hasar verebilecek düzeye ulaşabiliyor. Hasar, DNA molekülüne ulaştığında vefatlarına neden olabilir” hassas davranılması gerektiğinin altını çizdi.

Turan’a nazaran çevreci ve sürdürülebilir bu teknolojinin ziraî üretime aktarılmasıyla, bitkilerin kuraklık gerilimine karşı hazır hale getirilmesi ya da korunur hale getirilmesi mümkün olabilir. Birebir vakitte sıhhatimizi etkileyen pestisitlerin kullanımın azaltılması ya da ortadan kaldırılmasına hizmet ederek pestisit kalıntılarından kurtulmamızı da sağlayabilir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.