Gerçek Haberin Kalbini Okuyan Portal

Mirastan yoksun kalmamak için… Vasiyet yazılırsa yüzde 50 azaltır!

0 0

Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – Türkiye’de vefatının akabinde miras bırakacak olan bireylerin vasiyet hazırlamaması büyük bir sorun olarak görülüyor. Her geçen gün miras paylaşılamamasından ötürü davalar açılıyor ve aile fertleri miras telaşları yüzünden hengame ediyor. Kardeşin kardeşe düşman olmasına yol açan miras paylaşımında tahlil, hazırlanacak bir vasiyetname olabilir mi? Türkiye’de neden vasiyet kültürü yok ya da beşerler vasiyet hazırlamayı neden istemiyorlar?

Kanunda vasiyet cinsleri el yazılı, resmi ve kelamlı olarak üç çeşit olarak belirtiliyor. Resmi memurun olmasına gerek olmayan el yazılı vasiyetname, resmi memurun ve şahidin olması gerekti resmi vasiyetname, bu vasiyetnamelerin düzenlenemediği vakitlerde ise kelamlı vasiyetname yazılabiliyor. Her birinin geçerliliği için kanunda farklı şartlar var.

‘ÇATIŞMA KORKUSU YAŞIYORLAR’

Avukat Serpil Çınar’a nazaran insanların vasiyetname hazırlamaktan kaçınmasının sebebi, yıllarca sürecek olan tenkis davaları ve kardeşlerin ya da ailelerin birbiriyle çatışma korkusu yaşaması. Öbür bir sebep olarak ise Çınar, bireylerin vasiyetnamenin nasıl yazıldığını ve geçerli olup olmadığını bilemediği için de çekinme olarak belirtiyor. Serpil Çınar, “Aslında kişi, bu hususlarda alanında uzman birçok avukattan danışmanlık alarak kesin ve net bir tahlile ulaşılabilir” dedi.

‘KÖKLERİMİZDE VAKIF KÜLTÜRÜ VAR’

Avukat Ali Erişen ise vasiyet kültürünün olmaması konusunda Serpil Çınar ile hemfikir. “Atatürk vasiyet konusunda ölmeden evvel bir vasiyetname yazarak örnek olsa da Türkiye’de bu türlü bir kültür yok” diyen Erişen, bu durumun sebebinin Uygar Hukuk’u İsviçre’den almamız olduğunu söyledi. Ali Erişen köklerimizde daha çok vakıf kültürü olduğunu söyleyerek cumhuriyetin ilanından sonra da vasiyet kültürünün oturmadığını ve bundan sebep yargının büyük bir iş yükü olduğunun altını çizdi. Tıpkı vakitte aile büyüğü vasiyet yapmak istediğinde mevtle muadil tutulduğunu belirten Erişen, “Allah gecinden versin deniyor. ‘Vasiyeti zenginler yapar’ formunda yanlış bir algı da var” diye konuştu.

‘ÖLÜM KORKUSU EN BÜYÜK SEBEP’

Pekala, olayın ruhsal tabanında neler yatıyor? Beşerler vasiyet hazırlamaktan neden çekiniyorlar? Bu soruya Psikolog Pelin Hazer, “Türkiye’de insanların vasiyet hazırlamak istememesinin birçok sebebi var. Mevt korkusu bunlardan en yaygın olanı” diyerek yanıt verdi. Hazer, insanların vasiyet hazırlarken nereden başlayacağını bilememelerinin, yabancılara ferdî hayatlarıyla ilgili detay vermekten kaçınmalarının ve yalnızca zenginlerin vasiyete muhtaçlığı olduğu üzere yanlış bilinen ayrıntıların da vasiyet hazırlamaktan geri durulmasına sebep olduğunun altını çizdi. Vasiyet yazmanın mecburilik olarak görülmemesinin de sorun yarattığını belirten Pelin Hazer, “Genelde beşerler bir şeyi yapmak zorunda hissettiklerinde o şeyi yapmaktan kaçınırlar. Vasiyet yazmayı mecburî bir sorumluluk olarak görmek de insanların vasiyet yazmaktan kaçınmalarının bir sebebi olabilir” diye konuştu.

‘ADALET VE ADİL KİŞİ OLMA DÜRTÜSÜ ARTMALI’

“Eğer ülkemizde yaygın bir vasiyet kültürü olsaydı miras davalarında rastgele bir azalma yaşanır mıydı?” sorusuna Serpil Çınar ve Ali Erişen’in iki farklı yanıtı var. Serpil Çınar, vasiyetnamelerin türel yükü ne azalttığını ne de artırdığını söylerken, Ali Erişen ise “Şayet vasiyet kültürümüz olsaydı mahkemelerin dava yükünü yüzde 50 azaltırdı” dedi. Pekala, iki avukat neden farklı formda düşünüyor? Serpil Çınar “Bizim ülkemizde de geçmişten bu yana vasiyet geleneği olsa da ölen kişinin son isteği, mirasçıların güzeline gitmiyor ya da adaletli bir paylaşım üzere gelmiyor” diyerek vasiyetin miras kavgalarının tahlili olmadığı görüşünde. Bunun devamında mevt sonrasında miras bırakanın resmiyete kaydedilmeyen çocuğu ortaya çıkabildiğini ve ailenin sonradan haberi olduğunu belirten Çınar, kimi yörelerde ‘Kız çocuğuna rastgele bir miras bırakılmaz’ anlayışı olduğunun da altını çizdi. Serpil Çınar mevzuyla ilgili “Vasiyet kültürü değil, adalet ve adil bir kişi olma hissinin yaygınlaşması halinde miras davalarının azalacağını düşünüyorum” dedi.

‘YÜZDE 50 AZALTACAK’

Vasiyet kültürünün mahkemelerin dava yükünü yüzde 50 azaltacağını söyleyen Ali Erişen ise durumu şöyle kıymetlendirdi:

“Örneğin evlatlarınızdan biri sizin bakımınızı üstleniyor. Oturduğunuz konutu ona vermek istiyorsunuz. Lakin vasiyet kültürü olmadığı için meskeni satış gösteriyorsunuz. Sizin vefatınızdan sonra hiçbir vakit aşıma olağan olmadan kardeşler size bakan kardeşe dava açıp tapuyu iptal ediyorlar. Kardeşler ortası hengame başlıyor. Bu olaylardan sonra kardeşler zati hiç görüşmüyor. Bu satış da bağışlama usulü gibi yapıldığından mahkeme tarafından iptal ediliyor. Bu sefer miras kardeşler ortasında tekrar paylaştırılıyor ve bu davalar yıllarca sürüyor. Kardeşler birbirlerinin aleyhinde şahit gösteriyorlar. Bu durum toplumsal huzuru da bozuyor.”

‘İŞ YÜKÜNÜ AZALTIR’

Vasiyetin çok kıymetli bir husus olduğuna vurgu yapan Avukat Ali Erişen, “Şahıs gitse ‘Ben bunu kızıma-oğluma bağışlıyorum zira bana baktı etti’ dese bunu derken hiçbir sebep göstermesine de gerek yok. Bu aile içi çatışmayı tahminen önleyemeyebilir fakat en azından mahkemelerin iş yükünü azaltır. Çok daha kısa süren davalar olur” diyerek vasiyetnamenin ehemmiyetini vurguladı.

‘YIKICI OLABİLİR’

Vasiyet hazırlamak aile içi münasebetlerde epey kıymetli. Bununla ilgili Psikolog Pelin Hazer, “Kişinin vefatından sonra ailenin sıkıntılarla uğraşmamasını istemek, birçok insanın vasiyet hazırlamasının büyük bir nedeni. Kişinin vefatından sonra aile bireylerinin bu usul sıkıntılarla yüzleşmesi son derece rahatsız edici ve yıkıcı olabilir. Bu yüzdendir ki kişinin vasiyet hazırlaması hem aile fertlerini bu sorunlarla karşılaşmaktan koruyarak hem de bu sorunlara tahlil getirerek mevcut aile bağlantılarının bozulmasının önüne geçiyor” diyerek vasiyetname yazmanın aile içi psikolojideki ehemmiyetini vurguladı.

BATI TOPLUMLARINDA NEDEN YAYGIN?

Vasiyet kültürünün ülkemizde yaygın olmaması akıllara Batı toplumlarında bunun neden fazla yaygın olduğunu da getiriyor. Doğu toplumlarında neden vasiyet hazırlama oranı, Batı toplumlarına nazaran daha az? Bu hususa Psikolog Pelin Hazer, “Batı toplumlarının hayat biçimlerine baktığımızda ferdî hayatlarından detayları diğerlerine aktarmaktan rahatsız olmadıklarını görüyoruz. Fakat Doğu toplumlarının kültürlerine baktığımızda, kişinin hayatıyla ilgili ferdî detayları paylaşması rahatsız edici bulunabiliyor. Bunun da bir tesiri olarak bireyler daha vasiyeti hazırlama evresindeyken bile hayat biçimlerinden dolayı sorunlarla karşılaşabiliyorlar. Bu yüzdendir ki Doğu kültürlerinde gerek vasiyetle ilgili kâfi bilgi olmamasından ve vasiyete karşı normların bulunmasından gerek de bireylerin ömür biçiminden dolayı vasiyet yazmak şahıslar için güç bir durum haline gelebiliyor” diyerek yanıt verdi.

‘MİRAS HAKKINA TECAVÜZ GERÇEKLEŞTİĞİ İÇİN…’

Şayet vasiyette mirasın tamamı bağışlansa dahi birinci dereceden akrabalar hak alabiliyor mu? Bu bahis için Avukat Serpil Çınar ve Avukat Ali Erişen birebir fikirde. Bağışlanmış bir miras dahi olsa mirasçılar az bir ölçüde mirastan hisse alabiliyor. Buna ‘saklı pay’ deniliyor. Ancak herkes gizli hisse mirasçısı olamıyor. Lakin miras bırakanın çocuğu, evlatlığı, torun üzere altsoyu, anne ve babası ile eşi gizli hisse mirasçısı olabiliyor. Kardeş, gizli hisse mirasçısı olamıyor. Miras verenin mevt öncesinde tüm mal varlığını birisine devretmesi halinde gizli hisseli mirasçıların miras hakkına tecavüz gerçekleştiği için mevt sonrasında gizli hisse sahibi mirasçı, tenkis davası açabiliyor. Lakin gizli hisse oranı mirasın büyük bir oranı değil.

Avukat Erişen, gizli hisse oranı için “Örneğin 100 bin TL’lik bir miras kelam mevzusuysa gizli hisse oranı 10 bin TL’dir” diyerek durumu özetledi. “Miras bırakının iradesine kanun çok değer veriyor” diyen Erişen, kanunun duruma bu türlü bakmasının sebebini de vasiyet yazanın adil olmasını beklemesinden kaynaklandığını belirtti.

‘EVLATLIKTAN REDDEMEZSİNİZ LAKİN…’

Pekala, hangi durumda beşerler vasiyetten yoksun kalabiliyorlar? Avukat Serpil Çınar “TMK husus 578’de mirastan mahrumluk halleri sayılmıştır” tabirlerini kullandı. Mirasçının taammüden ve hukuka ters olarak miras bırakanı öldürmesi ya da öldürmeye teşebbüsünde bulunması, miras bırakanı taammüden ve hukuka ters olarak daima formda mevte bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirmesi, örneğin mirasçının ağır bir kabahat işlemesi, anne-babaya karşı üzücü bir muamelede bulunması, mirasçılıkta bağışlanmayan hareketler içerisinde bulunması (anne-babaya bakmama), uyuşturucu kullanması, daima suça bulaşması üzere faktörler mirastan yoksun bırakabiliyor. Ali Erişen, “Hayırsız evlat sahibi birçok kişi bize evlatlıktan reddetmek için geliyor. Türkiye kanunlarında bu türlü bir şey yok. Kimseyi evlatlıktan reddedemezsiniz” diyerek durumu açıkladı. Ayrıyeten miras bırakanın artık tekrar yapamayacağı bir durumda ve vakitte vefata bağlı bir tasarrufu taammüden ve hukuka muhalif olarak ortadan kaldıranlar yahut bozanlar, fakat miras bırakanın affıyla mirasçı olabiliyorlar.

NASIL UYGULANIYOR?

Avukat Serpil Çınar vasiyetnamenin nasıl uygulandığıyla ilgili değerli detaylar paylaştı. Vasiyetin noterde düzenlendiğini söyleyen Çınar, “Ölüm halinde noter tarafından savcılığa vasiyetname gönderiliyor ve savcının yazısıyla vasiyetnamenin okunması için sulh hukuk mahkemesinde vasiyetin açılması davası görülüyor” dedi. “Lehine vasiyet bırakılan ile öbür mirasçıya sulh hukuk mahkemesi tarafından duruşma davetiyesi gönderiliyor” diyen Çınar, “Bu prosedür gereği duruşmada her ikisi hazır edilerek ölen kişinin vasiyeti açılır ve her iki tarafın huzurunda okunur” tabirlerini kullandı.

‘İNSANLAR BİLGİLENDİRİLMELİ’

Türkiye’de vasiyet kültürünün artması için neler yapılabilir? Bu bahisle ilgili iki avukat da tıpkı görüşte. Vasiyetnamelerle ilgili halkın bilgi düzeyi çok az diyen Serpil Çınar, halkı bilgilendirmenin kıymetli bir adım olduğu görüşünde. Çınar, “Evlat ayrımı yapıldığında ya da mirasçılar ortasında adaletli bir paylaşım yapılmadığında sonradan dava açılabilir. Bunun yıllarca süreceğini miras bırakan bilmeli” dedi. Ali Erişen ise ABD ve Avrupa’da yapıldığı üzere Adalet Bakanlığı’nın kamu spotu hazırlaması gerektiğine vurgu yaptı. Erişen, vasiyetnamelerin istendiği vakit değiştirilebileceği ve kaldırabileceğinin insanlara anlatılması gerektiğini söyledi. Yasal düzenlemeler yapılması gerek diyen Erişen, “Tüketim mahkemelerine gittiğinizde harç ödemiyorlar. Mesela vasiyet düzenlediğinizde birtakım harçlarla ilgili ödeme alınmayabilir” diyerek yasal düzenlemenin değiştirilmesinin yararlı olabileceğini söyledi.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.