Site icon Gündem Okur

Tank üzere deniz kestanesi

GÖKHAN KARAKAŞ İstanbul – Global ısınma ve iklim değişikliğinin tesiriyle bilhassa Akdeniz kıyılarında yayılım göstererek lokal cinsler kadar insan sıhhatini da tehdit eden yabancı deniz canlılarının istilacı tarafı birinci sefer bir belgeselle anlatıldı. Deniz biyologlarının 2 yılda çektiği İstilacılar belgesel sineması, aslan balığı, balon balığı ve uzun deniz kestanesi üzere tiplerle hiçbir canlı tipinin uğraş edemeyeceği kadar güçlü silahlarla donatıldığına dikkat çekildi.

SAYILARI 100’Ü GEÇTİ

Tropik sularda ve okyanuslarda yaşayan deniz canlıları tüm dünyanın geleceğini tehdit eden iklim değişikliğiyle daha evvel hayat alanı bulmadığı sularda görülebiliyor. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus kökenli deniz canlıları Kızıldeniz üzerinden girdikleri Süveyş Kanalı’nı kullanarak Akdeniz’e gelirken kanalı yapan Fransız mühendis Vicomte Marie Ferdinand de Lesseps anısına “lesepsiyen türler” olarak isimlendiriliyor. Doğal olmayan bir göç sonucu yerleştikleri Akdeniz’de barbun, lüfer, mezgit üzere mahallî ve endüstriyel tipleri yuvalandıkları alandan uzaklaştıran lesepsiyen cinsler, okyanuslarda hayatta kalmalarını sağlayan doğal silahlarıyla vefat bile saçıyor. Kimisi insanı öldürebilecek zehirleriyle kimisi uzun dikenleri ya da güçlü dişleriyle başka canlılara kıyasla üstün olan lesepsiyen tipler, hayatta kalma ve çoğalma maharetlerini kullanarak gerçek manada bir istilacıya dönüştü. Kıyılarımızdaki istilacı tıp sayısı 100’ü geçerken bilim insanları kelam konusu tehlikeyi anlatmak için çabalıyor. Deniz biyoloğu Mert Gökalp ve grubunun Bodrum, Kaş, Fethiye ve İzmir kıyılarında 2 yılda çektiği “İstilacılar” belgeseli kıyılarımızda büyüyen canlı tehdidini gözler önüne seriyor. İstanbul Akvaryum’un takviyesiyle çekilen belgesel Akdeniz havzasının aktüel su altı ve su üstü ekolojik ömrüne ışık tutuyor. Mert Gökalp, şunları dedi:

“Aslan balığından ilham aldık ve tüm istilacıları tanıtmak istedik. Güney Amerika Karayipler kıyısındaki aslan balığı müşahedesini yapan Prof. Dr. Uzay Sezen ile kararı verdik. Aslan balığı, kayalık tabanlarda yaşayıp saklanırken endemik papaz balıkları, kardinaller, bodur ıstakoz, yengeç üzere canlılarla besleniyor. İhtişamlı gövde uzantıları ve devasa yüzgeçleriyle kamuflaj oluşturarak harika bir avcı. Avcı balıklar zehirli dikenlerinden ve uyarıcı renklerinden çekiniyor. Çok güçlü ve kıyılarımızdaki yenilmez bir avcı olduğu için çok çoğaldı.”

GÜÇLÜ SİLAHLAR GİBİLER

Mert Gökalp, istilacıları Milliyet’e anlattı:

“Balon balığı çok uygun bir avcı. Sırtta leopar gibisi bir desene sahip torpil formunda gövdeli. Fevkalade bir yüzücü. Dişleri çelik bir oltayı bile kesebilen bir gaga yapısında. Oltaya ve ağa takılan canlıların yaydığı titreşimleri ve kokuları rahatlıkla algılıyor ve bu av gereçlerine büyük ziyan veriyor. Etlerinde büyük ölçüde tetrodotoksin barındırıyor. Kalamar, ahtapot ve subye üzere kafadanbacaklılara büyük ziyanı var. Hiçbir canlı bununla beslenemiyor, en doruktaki avcı. Aslan balığını bile yiyor. Cüce balon balığı ise büyük balon balığından 13 kat daha fazla zehir toksin barındırıyor. Kum ve çakıl yerlerdeki

tüm ufak omurgasız, kabukluları tüketiyor. Fırsatçı ve açgözlü bir balık. Sayıları çok arttı. Uzun dikenli deniz kestanesi ise harikulade uzunlukta sivri dikenlere sahip, dikenlerini bir deniz kestanesine nazaran epey bâtın hareket ettirebiliyor. Tank üzere bir canlı. Tabanda süratli hareket ediyor ve kayalardaki algleri tüketiyor. Bu 3 tıbbın doğal avcısı yok. Çok süratli ve çoklu ürüyorlar.”

SÜVEYŞ’İN GENİŞLETİLMESİ…

Süveyş Kanalı’nın genişletilme çalışmalarına dikkat çeken Gökalp, “Artan deniz trafiğine karşılık vermek için Süveyş Kanalı’nın genişletilmesine 2013’te başlandı, 2016’da tamamlandı. Tertipli göç bu inşaat sırasında ürkütücü boyutlara ulaştı. Daha evvel lakin gemilerin balast(denge) sularıyla gelebilen istilacılar kanal genişleyince ellerini kollarını sallaya sallaya hatta göstere göstere girdiler.Kalıcı oldular ve mahallî cinsler kadar insanları da tehdit ediyor” dedi.

DENİZ TAVŞANI SÜNGERLER…

Kıyılarımızda Sokar balığı (iki tür), Çizgili barbun balığı, Nil barbunu, Rapana deniz salyangozu, 9 çizgili kardinal balığı, Balta balığı, Asker balığı, Çizgili Kedi balıkları, Gargur balıkları, Mnemeiosis leidyi taraklısı, Beroe ovata taraklısı, Ters-düz deniz anası üzere istilacıların yanı sıra deniz tavşanları, süngerler ve alglerden de istilacı çeşitler yaşıyor. Belgeselin daha evvel çekilen Lüfer ve Orfoz üzere belgesellerde olduğu üzere memleketler arası etkinliklere ve yarışlara gönderileceği öğrenildi. İstilacılar belgeselinde aslan balığı, sokar balığı ve uzun dikenli deniz kestanesinin yenilebileceği bu biçimde sayılarının azaltılabileceğinin altı çiziliyor.

Exit mobile version