okey oyna Yüzde yüz emin olunmayan mantar öldürebilir – Gündem Okur
Gerçek Haberin Kalbini Okuyan Portal

Yüzde yüz emin olunmayan mantar öldürebilir

0 0

Ormanlık alanlarda ve tabiatta sonbahar aylarında görülmeye başlanan mantarlar vatandaşlar tarafından toplanarak yemeklik olarak kullanılıyor. 

Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde doğal alanlarda yetişen mantarları toplayan vatandaşlar, hangisinin zehirli hangisinin zehirsiz olduğunu ise çoğunlukla bilmiyor. 

En zehirli çeşitler ortasında yer alan Köygöçüren mantarının (Amanita phalloides), Türkiye’deki mantar ölümlerinin yüzde 90’ının sebebi olduğu biliniyor. 

Bilinmeyen mantarların tüketilmesinin yarattığı tehlikelere toplumsal medya üzerinden dikkati çekerek her hafta sonu duyuru yapan ve mantarlar hakkında bilgiler veren İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Vazifelisi Ergün Bacak, AA muhabirinin sorularını yanıtlayarak, vatandaşları mantar konusunda bilinçlendirmeye yönelik çalışmalar yaptıklarını kaydetti. 

Yanlışsız mantarın tespit edilmesine yönelik Tabiat Müdafaa ve Ulusal Parklar 1. Bölge Müdürlüğü sorumluluğundaki Belgrad Ormanı Neşet Suyu Tabiat Parkı’nda bir eğitim çalışması yaptıklarını ve tıpkı vakitte topladıkları yenilebilir mantarların nasıl pişirilmesi gerektiğine dair bilgi verdiklerini aktaran Bacak, bu eğitimleri 30-40 kişilik kümelerle nizamlı olarak yaptıklarını söyledi. 

Bacak, kendisiyle tabiat yürüyüşüne çıkan ve mantar toplayan vatandaşların mantarlarını tek tek ele alarak anlatıyor. Zehirli çeşitleri belirten, kimi mantarları koklatan ve yenilebilir mantarların pişirilme biçimlerine dair bilgileri de eğitimde veriyor.

 “MANTAR İNSANI ÖLDÜRÜYOR” 

Mantar mevsimleri olan ilkbahar ile sonbahar aylarında, hatta kış mevsimine kadar etkinliklere devam ettiklerini vurgulayan Bacak, “Çünkü beşerler mantardan korkmuyorlar. Örümcekten, böcekten, domuzdan ve ayıdan korkuyorlar, fakat bu canlıların hiçbiri insanı öldürmüyor. Mantar insanı öldürüyor. Korkmadığımız, ‘Köyde yenir’ dediğimiz, ‘Amcam yer, dayım yer’ dediğimiz mantarların pek birçok insanları öldürebiliyor. Bilhassa uzak durulması gereken mantarları çok âlâ halde anlatmaya çalışıyoruz.” diye konuştu. 

Türkiye’nin en zehirli mantarlarını tanıttıklarını, ortalarında çocukların da bulunduğu 30-40 civarında bir grupla ormana yayılarak, aralıklı bir biçimde toplama süreci yaptıklarını aktaran Ergün Bacak, “Çocuklar için çok hoş bir eğitim oluyor. Tabiatta vakit geçirmiş oluyorlar. Bugün de bol ölçüde mantar topladık. Mantarların bir kısmını iştirakçiler konutlarına götürdü. Büyük bir kısmı epey zehirli mantarlardı. Kimileriyse yaygın lakin tüketilmeyen mantarlar.” dedi. 

  “YÜZDE 100 EMİN DEĞİLSENİZ O MANTAR SİZİ ÖLDÜREBİLİR” 

“Mantarda latife yoktur.” diyen Bacak, şöyle devam etti: 

“Mantarda yüzde 99,9’da eminim yoktur. Mantarda yüzde 100 emin olmak lazım. Şayet yüzde 100 emin değilseniz o mantar sizi öldürebilir. O nedenle de ya bir mantar uzmanıyla bir arada seyahate çıkmanız lazım. -İşte bu seyahatlerin en büyük yararlarından birisi o – Ya da yüzde 100 emin olduğunuz, çok rahat ayırt edilebilir kimi tipleri, bildiğiniz, vaktinde öğrendiğiniz cinsleri tüketeceksiniz. En doğrusu marketlerden satılan kültüre alınmış mantarı alacaksınız, pazar tezgahında ya da köylü pazarında satılan mantarları değil. Zira köylü pazarında satılan kimi mantarlar da insanların uzun müddette böbrek yetmezliği yahut karaciğer yetmezliği nedeniyle ölmelerine neden olabiliyor.

 Mantarların biz meyvesini topluyoruz diyebiliriz. Topladığımız ve besin olarak tükettiğimiz o şapkalı mantar aslında mantarın meyvesi oluyor. Mantarın ana yapısı toprak altında bulunuyor. Meyveleri çok süratli bozuluyor. Çok süratli bozulduğu için marketlerde satılan mantarlar bile uzun müddetli saklanabilecek yiyecekler değildir. Bu nedenle raf ömürleri uzun değildir. Çok çabuk bozulup sindirim bozukluğuna neden olabiliyorlar. O nedenle mantarları taze bir halde marketten alıp tüketebilirler. Yoksa bir uzmanına gidip uzman eşliğinde mantarları toplayabilirler.”

?

“BİRKAÇ ÇEŞİT DIŞINDA MANTARLARI YETERLİ FORMDA PİŞİRMEK GEREK” 

Mantarların yüksek ateşte uygun formda pişirilmesinin değerine de değinen Bacak, “Çünkü kimi mantarlar var pişirilmediği vakit zehirli içeriklere sahip. Pişirildiği vakit buharıyla bu zehirli hususlardan uzaklaştırılabilir. Yalnız buharın da çok fazla solunmaması gerekir. Ayrıyeten kurutularak da bu mantarların zehirleri uzaklaştırılabilir. Örneğin Kuzugöbeği (Morchella esculenta) Türkiye’nin en kıymetli mantarlarından, en lezzetli mantarlarından birisi. Ama yüksek ateşte yeterli biçimde pişirmezseniz içerisindeki birtakım unsurlar sizin zehirlenmenize neden olabilir. O nedenle de tavsiyemiz birkaç tıp mantar haricinde bütün mantarları yüksek ateşte pişirin ve o denli tüketin. Çiğ yenen birkaç mantar tipi var. Onları lakin uzman bireyler eşliğinde, tadına bakmak maksadıyla tüketebilirsiniz. İmparator mantarı (Amanita caesarea) yani yumurta mantarı üzere.” diye konuştu.

?

“MEDYAYA VERİLEN BİRTAKIM BİLGİLER YANLIŞ” 

Ergün Bacak, “Bazen medyada, basına-yayın organlarında ‘Kurtlu mantar yenilebilir.’, ‘Kurtlu mantar zehirli olmaz.’, ‘Başka hayvanların tükettiği mantarlar zehirli olmaz. Onları tüketebilirsiniz.’ üzere açıklamalar yapan akademisyen ya da uzun yıllar mantar toplayan beşerler var. Maalesef ki bu bilgiler yanlış.” dedi. 

Kurtlu mantarların yahut hayvanların tükettiği mantarların en zehirli, insanları en çok etkileyen mantarlar olabileceğini söyleyen Bacak, konuşmasını şöyle sürdürdü: 

“Köygöçüren mantarı. Ölümlerin yüzde 90’ından daha fazlasından sorumlu olan mantar. Beşerde her kilo başına, bir gram tükettiğin vakit, 70 kiloluk bir insan 70 gram o mantarı tükettiği vakit ölüyor. Tedavisi yok, rastgele bir antidotu, panzehri yok. Onu tükettikten sonra birkaç hafta içerisinde öleceksiniz. O nedenle bu yanlış bilgiyi bir formda engellememiz lazım. Hayvanların metabolizmalarıyla, hayvanların fizyolojileriyle, insanların metabolizmaları ortasında fark vardır. 

O nedenle halk ortasında söylenen ‘Hayvanların tükettiği mantar yenilebilir’, ‘Acı mantar zehirlidir, acı olmayan mantar zehirsizdir’, ‘Sütlü mantar zehirli değildir’ üzere efsanelere nazaran hareket etmememiz lazım. Halk ortasında tüketilen, pazar tezgahlarında satılan kimi mantarlar da uzun müddetlerde insanlarda böbrek yetmezliğine, karaciğer yetmezliğine neden olabiliyor ve o bölgelerde karaciğer yetmezliğinden, böbrek yetmezliğinden ölen insanlara çok fazla rastlanıyor. Halk şey diyor; ‘Bizde genetiktir böbrek yetmezliği. Bizde karaciğer yetmezliği genetiktir.’ Lakin bilmiyorlar ki o mantarlar 10-15 sene sonra onlarda karaciğer, böbrek yetmezliğine neden olmuş.” 

?

“ÇOK EMİN OLMADIĞIM, BİLMEDİĞİM MANTARLARIN HEPSİ BENİM İÇİN ZEHİRLİ MANTAR” 

Aktifliğe katılan kamu çalışanı Behçet İdeal, mantarlara ilgi duyduğunu ve bu aktifliği toplumsal medyadan görerek katılmaya karar verdiğini söyledi. 

Mantarlara yabancı olmadığını ve köyde mantar topladığını belirten Dava, “Deneyimlemek istedim. Borazan mantarını (Craterellus cornucopioides) birinci sefer tanıdım. Talihime da çok bulmuşum. Borazan mantarının yendiğini bilmiyordum. Sütlü mantarlar tüketilebilir diye biliyordum fakat hocamız tüketilmeyeceğini söyledi. Duruma nazaran de değişiyormuş. Sarı ve beyaz sütlü mantarların tüketilmemesi gerektiği konusunu öğrendik. Hocamdan öğrendiğim kadarıyla üzerine bastırıldığında sarı suyu çıkıyorsa onun katiyen zehirli olduğu bilgisini edindim. Çok emin olmadığım, bilmediğim mantarların hepsi benim için zehirli mantar.” formunda konuştu.

 Seher Süleymanoğlu ise toplumsal medya üzerinden ulaştığı aktifliğe 2. defa iştirak gösterdiğini anlattı.

 Süleymanoğlu, “Çok farklı mantarlar bulduk. Bunların birçok zehirli. Fotoğraflarını çekmek için topladım bunları. Yenilebilir mantarlar bulduk. Manzarası siyah lakin lezzetli olduğu söylenen Borazan mantarı buldum. Akşam tereyağında yapacağım bakalım. Hocamız tek tek bize mantarları gösterip anlatıyor. Benim de ilgim var. Küçükken babaannemle toplardık. Görselleri beni etkiliyor.” dedi.

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.